Ekstra parmak (polidaktili), bebeğin elinde ya da ayağında normalden fazla parmak bulunmasıdır ve çoğu zaman zararsız, tedavi edilebilir bir doğumsal farklılıktır. Ailelerin en sık sorusu “Bu fazlalık alınmalı mı?” olur; yanıt genellikle evettir, ancak yöntem ve zamanlama eklentinin yapısına göre muayene sonrası belirlenir.
Doğumsal fazla eklentiler yalnızca parmaklarla sınırlı değildir. Kulak önünde küçük bir et beni, göğüste fazladan bir meme ucu ya da serçe parmağın yanında sallanan küçük bir et parçası da bu grupta yer alır. Bu oluşumların büyük kısmı tek başına görülür ve bebeğin genel sağlığını etkilemez.
Doğumsal fazla eklentiler, bebek anne karnında gelişirken vücudun belirli bölgelerinde normalden fazla doku oluşmasıyla ortaya çıkan yapılardır. En sık el ve ayakta fazla parmak, kulak önünde deri eklentisi ve göğüste fazla meme ucu şeklinde görülür. Çoğu tek başına bulunan, zararsız bir doğumsal anomali (doğuştan gelen yapısal farklılık) olarak kabul edilir.
Bu eklentiler doğumda hemen fark edilir ve aileler için çoğu zaman beklenmedik bir durumdur. Ancak önemli olan, eklentinin görünüşünden çok içeriğidir. Ufak, ince saplı bir et parçası ile kemik ve eklem içeren tam gelişmiş bir parmak aynı şekilde ele alınmaz.
Polidaktili, elde veya ayakta beşten fazla parmak bulunmasıdır. Fazla parmak serçe parmak tarafında (postaksiyel), başparmak tarafında (preaksiyel) ya da ortadaki parmaklar arasında (santral) yer alabilir. Basit bir et parçasından kemik ve eklem içeren tam bir parmağa kadar farklı görünümlerde olabilir; tedavi bu yapıya göre seçilir.
Halk arasında altı parmak olarak da bilinen bu durum, el ve ayakta en sık görülen doğumsal farklılıklardan biridir. Tek elde, iki elde ya da hem el hem ayakta birlikte bulunabilir.
Postaksiyel polidaktili, fazla parmağın serçe parmak tarafında olmasıdır ve en sık görülen türdür. Çoğu zaman ailelerin “serçe parmak yanında et parçası” diye tarif ettiği, ince bir sapla ele bağlı küçük bir oluşum şeklindedir. Bazı bebeklerde ise bu fazlalık kemik içeren, daha gelişmiş bir parmak görünümündedir.
Preaksiyel polidaktili, fazlalığın başparmak tarafında bulunmasıdır. Elde başparmağın ikiye ayrılmış gibi görünmesi (çift başparmak) bu grupta yer alır. Başparmak, kavrama ve tutma için elin en önemli parmağı olduğundan bu türde tedavi daha dikkatli bir planlama gerektirir. Amaç yalnızca fazlalığı almak değil, kalan başparmağın sağlam, düz ve işlevsel olmasını sağlamaktır.
Santral polidaktili, fazla parmağın işaret, orta veya yüzük parmağı bölgesinde yer almasıdır. Diğer türlere göre daha az görülür ve bazen komşu parmaklarla yapışıklık (sindaktili) ile birlikte bulunabilir. Bu durumda değerlendirme ve cerrahi plan daha ayrıntılı yapılır.
Fazla parmakların bir kısmı yalnızca deri, yağ dokusu ve küçük bir damar-sinir demetinden oluşur; ele ince bir sapla bağlıdır ve içinde kemik yoktur. Diğer kısmında ise kemik, tırnak ve bazen eklem bulunur; bu fazlalık normal parmakla eklem düzeyinde birleşebilir. Bu ayrım, hangi tedavinin uygun olduğunu belirleyen en önemli noktadır.
Bebekte fazla parmak, anne karnında el ve ayak taslaklarının gelişimi sırasında parmakların ayrışma sürecindeki farklılık sonucu oluşur. Çoğu zaman tek başına görülür ve özellikle serçe parmak tarafındaki tiplerde ailesel geçiş gösterebilir. Gebelikte annenin yaptığı bir hata ya da yediği bir besin nedeniyle oluştuğuna dair bir bilgi yoktur.
Nadiren fazla parmak, başka organları da ilgilendiren bir sendromun parçası olabilir. Bu nedenle muayenede yalnızca el veya ayağa değil, bebeğin genel gelişimine, kalp, böbrek ve diğer sistemlerine ilişkin bulgulara da dikkat edilir. Gerekli görülürse çocuk sağlığı ve genetik açısından ek değerlendirme planlanır.
Fazla parmak tanısı doğumdan hemen sonra yapılan fizik muayeneyle konur. Çocuk cerrahı eklentinin yerini, büyüklüğünü, sapının kalınlığını, hareketli olup olmadığını ve tırnak içerip içermediğini değerlendirir. Eklenti içinde kemik bulunduğundan şüpheleniliyorsa, yapısını ve normal parmakla bağlantısını görmek için röntgen çekilir. Böylece kemiğin varlığı ve bağlantı düzeyi netleşir.
Fazla kemiğin hangi düzeyde ayrıldığı ve eklemi paylaşıp paylaşmadığı ameliyat planını doğrudan etkiler. Çok ince saplı, yumuşak doku eklentilerinde ise çoğu zaman muayene yeterlidir.
Fazla parmak tedavisi, eklentinin içeriğine göre seçilir. Kemiksiz, çok ince saplı küçük eklentilerde bazı merkezlerde yenidoğan döneminde sapın bağlanması veya klipslenmesi uygulanabilir. Kemik veya eklem içeren eklentilerde ise cerrahi çıkarım yapılır. Her bebek için yöntem ve zamanlama, muayene ve gerekirse röntgen sonrası ayrı ayrı planlanır.
Bu yöntem yalnızca içinde kemik olmayan, ele çok ince bir sapla bağlı küçük eklentiler için düşünülür. Sap, sağlık ortamında uygun bir klips veya bağ ile sıkıştırılır; kan akımı kesilen eklenti birkaç gün içinde kuruyup düşer. Bu süre boyunca bölgenin temiz ve kuru tutulması gerekir.
Önemli bir uyarı: Evde iplik, kıl ya da benzeri bir şeyle sapı bağlamaya çalışmak doğru değildir. Bu uygulama enfeksiyon ve kanamaya yol açabilir. Ayrıca sap tam olarak dibinden bağlanamadığında geride kalıcı bir kabarıklık ya da dokunulduğunda ağrıyan küçük bir nodül (sinir dokusu içeren sertlik) kalabilir. Bu tür kalıntılar ileride ayrıca ameliyatla alınmayı gerektirebilir.
Fazla parmak ameliyatı, eklentinin cerrahi olarak tamamen çıkarılmasıdır. Yumuşak doku eklentilerinde işlem kısa sürer; sap dibinden çıkarılır, içindeki küçük sinir dalı uygun şekilde kesilir ve deri ince dikişlerle kapatılır. Böylece geride ağrılı bir şişlik kalma ihtimali azalır.
Kemik ve eklem içeren fazla parmaklarda ameliyat daha kapsamlıdır. Fazla kemik çıkarılırken kalan parmağın eklem yüzeyi, bağları ve tendonları düzenlenir. Amaç, kalan parmağın düz durması, eklemin dengeli olması ve elin günlük işlevlerini rahatça yapabilmesidir. Başparmak tarafındaki karmaşık fazlalıklarda gerektiğinde el cerrahisiyle iş birliği yapılabilir.
Ekstra parmak ameliyatı ne zaman yapılır sorusunun yanıtı eklentinin türüne bağlıdır. Kemiksiz küçük eklentiler erken dönemde ele alınabilir. Kemik veya eklem içeren ve başparmak tarafındaki fazlalıklarda ise ameliyat genellikle bebek biraz büyüdükten sonra, çoğunlukla 1 yaş civarında planlanır.
Bu bekleme, elin yapılarının biraz büyüyerek ameliyatı daha güvenli hale getirmesini sağlar; düzeltme de çocuğun kavrama becerileri gelişirken yapılmış olur. Kesin zamanlama, bebeğin genel sağlık durumu ve eklentinin yapısına göre belirlenir.
Kulak önü eklentisi, kulağın ön tarafında, yanakla kulak arasında bulunan küçük, ten renginde deri çıkıntısıdır. Tıpta preaurikular ek ya da aksesuar tragus olarak adlandırılır. Tek veya birden fazla olabilir, bir ya da iki tarafta görülebilir. Çoğu zararsızdır ve isteğe bağlı olarak cerrahiyle çıkarılır.
Aileler bu oluşumu genellikle “kulak önünde et beni” diye tarif eder. Çoğu bebekte başka bir sorunla birlikte görülmez, ancak muayenede yüz ve kulak yapısı da birlikte değerlendirilir.
Evet, kulak önü eklentilerinin önemli bir kısmında içeride kıkırdak doku bulunabilir. Bu kıkırdak bazen yüzün daha derin dokularına doğru uzanır. Bu nedenle kulak önü eklentisi için sapı bağlama yöntemi uygun değildir; bağlama sonrası kıkırdak yerinde kalır ve kalıcı bir kabarıklık oluşturabilir.
Tedavi, eklentinin küçük bir kesiyle cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Kıkırdak kısım cilt seviyesine kadar düzeltilir ve deri estetik dikişlerle kapatılır. İşlem genellikle bebek biraz büyüdükten sonra, uygun bir zamanda planlanır.
Kulak önü eklentisi olan bebeklerin çoğunda işitme normaldir. Ancak kulak ve işitme yapıları aynı dönemde geliştiği için, özellikle başka kulak farklılıkları da varsa işitme taramasının yapılmış olması önemlidir. Yenidoğan işitme taraması yapılmamışsa veya sonucu belirsizse ayrıca değerlendirme önerilir.
Preaurikular sinüs, kulağın ön kenarında, genellikle kulak kıvrımının başladığı yerde bulunan iğne ucu büyüklüğünde küçük bir deliktir. Kulak önü eklentisi dışa doğru bir çıkıntıyken sinüs, deri altına uzanan ince bir kanalın ağzıdır. İltihaplanmadığı sürece çoğu zaman tedavi gerektirmez; iltihaplanmış veya akıntı yapan sinüste ise iltihap geçtikten sonra cerrahi çıkarım planlanır.
Bu kanal deri altında dallanabilir. Sinüs ağzından zaman zaman kötü kokulu, beyaz bir akıntı gelebilir; bazı çocuklarda kanal iltihaplanır ve kızarıklık, şişlik, ağrı ve apse gelişir.
İltihap önce uygun tedaviyle yatıştırılır. Tekrarlayan iltihaplanma öyküsü olan çocuklarda, iltihap tamamen geçtikten sonra kanalın tüm dallarıyla birlikte cerrahi olarak çıkarılması planlanır. Kanal eksik çıkarılırsa sorun tekrarlayabileceği için bu ameliyat dikkatli yapılır. Evde sinüsü sıkmak ya da içini temizlemeye çalışmak iltihabı artırabilir.
Fazla meme ucu, normal meme başlarının dışında, genellikle göğüsten karına doğru uzanan hat üzerinde bulunan küçük, koyu renkli bir oluşumdur. Çoğu zaman bir ben ile karıştırılır. Erkek ve kız çocuklarında görülebilir, büyük çoğunluğu zararsızdır ve çoğu zaman yalnızca izlem yeterli olur, tedavi gerektirmez.
Rahatsızlık yaratmadığı sürece izlenebilir. Ergenlik döneminde hormonların etkisiyle biraz belirginleşebilir. Görünüm açısından rahatsızlık veriyorsa ya da altında doku büyümesi oluşursa basit bir cerrahi işlemle çıkarılabilir.
Doğumsal fazla eklentiler yer, içerik ve tedavi açısından birbirinden ayrılır. Yumuşak dokudan oluşan küçük eklentiler basit yöntemlerle alınabilirken, kemik, eklem veya kıkırdak içerenler planlı cerrahi gerektirir. Aşağıdaki tablo, ailelerin en sık karşılaştığı eklentilerin temel özelliklerini ve genel tedavi yaklaşımını özetlemektedir.
| Eklenti türü | Özelliği | Genel yaklaşım |
|---|---|---|
| Serçe parmak tarafında ince saplı eklenti | İnce saplı, kemiksiz, yalnızca yumuşak doku | Sağlık ortamında bağlama/klipsleme veya basit cerrahi çıkarım |
| Kemik içeren postaksiyel fazla parmak | Kemik, tırnak, bazen eklem içerir | Röntgen sonrası planlı cerrahi, genellikle bebek biraz büyüyünce |
| Başparmak tarafında fazla parmak (preaksiyel) | Başparmakla eklem paylaşabilir | Fonksiyon odaklı cerrahi, çoğunlukla 1 yaş civarı, gerekirse el cerrahisiyle |
| Santral fazla parmak | Orta parmaklar arasında, yapışıklıkla birlikte olabilir | Ayrıntılı değerlendirme ve planlı cerrahi |
| Kulak önü eklentisi (aksesuar tragus) | Deri çıkıntısı, içinde kıkırdak olabilir | Cerrahi çıkarım; bağlama önerilmez |
| Kulak önü deliği (preaurikular sinüs) | Deri altına uzanan ince kanal | İltihap yoksa izlem, tekrarlayan iltihapta cerrahi |
| Fazla meme ucu | Küçük, ben benzeri koyu oluşum | Çoğunlukla izlem, istenirse basit cerrahi |
Fazla eklenti ameliyatlarından sonra bakım genellikle kolaydır. Pansumanın temiz ve kuru tutulması, doktorun önerdiği zamanda pansuman değişimi ve dikiş kontrolü yeterlidir. Kemik içeren parmak ameliyatlarından sonra bazen bir süre atel veya sargı kullanılır. Çoğu çocuk kısa sürede günlük yaşamına ve oyunlarına döner.
Ameliyattan sonraki ilk günlerde dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
Fazla eklenti ameliyatlarından sonra genellikle küçük ve ince bir iz kalır; bu iz çoğu zaman sorun oluşturmaz. Çocuklarda yara iyileşmesi hızlı olduğundan iz zamanla belirginliğini yitirir ve çoğu zaman fark edilmeyecek kadar silikleşir. Kesi yeri mümkün olduğunca doğal deri kıvrımlarına ve gözden uzak noktalara yerleştirilir.
İz önce pembe ve hafif kabarık görünebilir; aylar içinde açılır ve düzleşir. Güneşten korunma ve doktorun önerdiği iz bakımı bu süreci destekler.
Doğumda fark edilen her fazla parmak ya da diğer fazla eklenti, uygun tedavi planı için bir çocuk cerrahı tarafından değerlendirilmelidir. Durum çoğu zaman acil olmasa da erken muayene, eklentinin içeriğini belirlemeyi ve doğru tedavi zamanlamasını sağlar. Bazı durumlarda ise hiç beklemeden doktora başvurmak gerekir.
Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır:
Fazla parmak, kulak önü eklentisi, kulak önü deliği ve fazla meme ucu için çocuk cerrahisi uzmanına başvurulabilir. Çocuk cerrahı eklentiyi değerlendirir, gerekirse röntgen ister ve uygun yöntemle zamanlamayı belirler. Karmaşık el anomalilerinde ve başparmak tarafındaki fazlalıklarda el cerrahisiyle ortak çalışma yapılabilir.
Bebeklerde anestezi ve ameliyat sonrası bakım çocuklara özgü deneyim gerektirir. Sendrom şüphesi olan bebeklerde çocuk sağlığı ve genetik uzmanlarıyla birlikte değerlendirme yapılır.
Kemik içeren fazla parmaklar kendiliğinden düşmez. Çok ince saplı, yumuşak doku eklentileri ise ancak sağlık ortamında uygun şekilde bağlandığında kuruyarak düşer. Kendiliğinden düşmesini beklemek ya da evde bağlamak önerilmez. Fazla parmak ameliyatı deneyimli ellerde genellikle güvenli bir işlemdir. Her ameliyatta olduğu gibi enfeksiyon, kanama veya anesteziye bağlı riskler bulunur, ancak bunlar uygun hazırlık ve takiple en aza indirilir. Riskler ve yöntem, muayene sonrası aileyle ayrıntılı olarak konuşulur. Polidaktili ailesel geçiş gösterebilir; bu nedenle ailede öyküsü olan kişilerin çocuklarında görülme ihtimali artabilir. Ancak her çocukta tekrarlayacağı anlamına gelmez. Ailede birden fazla kişide görülüyorsa genetik danışmanlık faydalı olabilir. Küçük, kemiksiz eklentiler çoğu zaman sağlığa zarar vermez, ancak giysiye takılabilir ve kanayabilir. Kemik içeren fazla parmaklar ise ayakkabı giymeyi zorlaştırabilir, elin işlevini etkileyebilir ve çocuk büyüdükçe görünümle ilgili kaygılara yol açabilir. Hayır, kulak önü eklentileri doğumsal fazlalıklardır ve kanserle ilişkili değildir. Genellikle zararsızdır ve çoğu zaman görünüm nedeniyle çıkarılır. Yine de içeriğini ve işitme durumunu değerlendirmek için doktor muayenesi önerilir. Hiç iltihaplanmamış ve sorun çıkarmayan kulak önü deliği genellikle izlenir. İltihap, akıntı ya da apse öyküsü varsa, iltihap geçtikten sonra kanalın tamamen çıkarılması planlanır. Karar, çocuğun yaşadığı şikâyetlere göre verilir. Yumuşak doku eklentilerinin çıkarılmasından sonra çocuk elini genellikle kısa sürede kullanmaya başlar. Kemik ve eklem içeren ameliyatlardan sonra ise bir süre atel kullanılabilir ve el kullanımına doktorun önerisiyle kademeli olarak dönülür. Süre, yapılan işlemin kapsamına göre değişir. Fazla parmak kendiliğinden düşer mi?
Fazla parmak ameliyatı tehlikeli midir?
Fazla parmak bir sonraki çocukta da görülür mü?
Fazla parmak alınmazsa ne olur?
Kulak önündeki et beni kanser mi?
Kulak önü deliği mutlaka ameliyat edilmeli mi?
Ameliyattan sonra çocuk elini ne zaman kullanabilir?
Sünnet • Kasık Fıtığı • İnmemiş Testis • Hidrosel • Laparoskopik Kasık Fıtığı • Hipospadias
Aileler çoğu zaman beslenme güçlüğü, memeyi kavrayamama, huzursuz emme, ses çıkarırken zorlanma ya da dilin yeterince yukarı kaldırılamaması...
Çocuklarda baş ve boyun bölgesinde fark edilen kitle, şişlik, kist veya ciltte küçük bir açıklık ailelerde endişeye neden olabilir. Ancak ço...
Çocuklarda kasık fıtığı, özellikle bebeklik ve erken çocukluk döneminde görülebilen, erken fark edilmesi gereken önemli bir cerrahi sorundur...
Sitemizde zorunlu çerezlerin yanı sıra, yalnızca onay vermeniz hâlinde ziyaret istatistikleri ve reklam ölçümü için çerezler kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Politikası.